САХА СИРИН БУОЙУН СУРУЙААЧЧЫЛАРА
Артамонов Иннокентий Романович (1925 — 2010) Поэт, тылбаасчыт
1944 сыл бэс ыйын 5 күнүгэр фроҥҥа тылланан барар. 1945 с. Дьоппуон импиэрийэтин утары сэриигэ 94-с стрелковай дивизия 64-с полкатыгар снайперынан сылдьыбыта. Хас да бойобуой медалларынан наҕараадаламмыта.
Бэс ыйын 22 күнэ, 1941 сыл
Сайылык дьиэлэрин аһаҕас аанынан
Буорах сыта эмискэ аҥылыйбыта…
Холорук курдук, өрө ытыллан,
Соһумар сурах тарҕанан барбыта.
Күндүл күннүүн күлүгүрэ өһөн,
Сир, халлаан харааран ылбыта…
Аат эрэ харата үөһэ көтөн,
Күөрэгэй санньыйа ыллаабыта.
Күлэ-үөрэ турбут айылҕа күөҕэ
Ол күн тута кэхтэн түспүтэ.
“Сэрии” диэн тыл дьиэттэн дьиэҕэ
Харах уута аргыстаах киирбитэ.
Лыахтыын сырсар кыра уолаттар
Чаачар сааларын кистии уурбуттара.
Арҕаа ыраах умайар куораттар
Уот төлөннөрүн көрөр курдуктара.
Чуумпу сайылык дьиэтин боруогун
Сэрии тыйыс тыала атыылаабыта,
Улуу Аҕа дойдубут бар дьонун
Өстөөҕү утары турарга ыҥырбыта.
БродниковАлексей Спиридонович (1917 — 1998) Поэт-лирик, учуутал, суруйааччы.
1942 сыллаахха Кыһыл Армия кэккэтигэр ыҥырыллыбыта. Свердлов куоракка байыаннай бэлэмнэниигэ снайпер үөрэҕин курсун барбыта. 1942-1945 сс. 20-с нүөмэрдээх туспа хайыһар биригээдэтин 188-с стрелковай дивизиятын састаабыгар Старай Руссаҕа, Смоленскайга, Холмҥа снайпер быһыытынан хорсуннук сэриилэспитэ. Албан аат III степеннээх орденынан, медалларынан наҕараадаламмыта.
Бааһырыы
Бааһырыым, доҕорум,
Бадаҕа улахан,
Ыраахтан соһуйуоҥ,
Ынчыгым ыарахан.
Санаабар, эн миэхэ
Сайгыта ыллаатыҥ;
“Тимошам, өлүмэ,
Тилин”, — диэн алҕаатын.
Эйэҕэс тылгынан
Эмтээ дуу, туруохпун,
Сүрэхтээх-быаргынан
Сүбэлээ, оһуохпун.
Санаабар, эн бааргын
Саманна миигинниин,
Күөх сиидэс былааккын
Көрбүттүү чэпчиибин.
Таптыыбын, доҕоруом,
Таайа да барыма,
Ол иһин олоруом
Олоххо сарсын да.
Өлөн да бараммын
Өйдөө, мин тиллиэҕим
Алааспын симиэҕим.
Винокуров Илья Дорофеевич– Чаҕылҕан (1914 — 1952) Поэт, суруйааччы, тылбаасчыт. Аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕа.
Хайыһар
Хоту дойду хонноҕунан
Колонналар бардылар,
Хара тыанан, толоонунан
Хайыһардар дайдылар.
Өстөөх ханна саһан сылдьар,
Өстөөх ханна хайыһар, —
Ситиэ онно сытыы буулдьа,
Ситиэ сыыдам хайыһар!
Сибирь улуу буолактара
Силлиэрдилэр иһиирэ,
Туундара тыйыс уолаттара
Туруннулар сэриигэ.
Биллин фашист баһылыга
Биһи чаҕаан күүспүтүн,
Кыайыы сырдык дьаралыга
Биһигини кууспутун.
Данилов СофронПетрович (1922 — 1993) Поэт, суруйааччы, прозаик, литературнай критик, публицист, тылбаасчыт, драматург.
1941 сыллаахха от ыйыгар армияҕа ыҥырыллыбыта. Бийск куоракка полковой оскуола курсаана буолар. Онтон Новосибирскай куоракка строительнай батальон састаабыгар киирэн, байыаннай собуот тутуутугар үлэлиир.
Биллибэт саллаат уҥуоҕар
Былыттар усталлар тус илин диэкиттэн,
Былыттар кэлэллэр мин Сахам сириттэн…
Хаар буолан тохтоллор. Хараара ууллаллар.
Харах ыар уутунуу халыйа усталлар
Кыргыска охтубут саллааппыт уҥуоҕар,
Умнуллубат уоттаах гранит тааһыгар.
Маҕан хаар… Суох, атын! Ити – хаар буолбатах,
Маҥхайдар даҕаны тымныы хаар буолбатах.
Тайалҕан тайҕалаах, аҥааттар алаастаах,
Көстүбэт сүтүктээх, чэрдийбит тыын баастаах
Мин аймах дьоннорум,
Мин уруу дьоннорум,
Түһэр дии, устар дии ити таас кыһаҕа
Харыастан хараарбыт хараххыт таммаҕа…
Кэриэстээн нуоҕайар тыыннаах уот анныгар,
Куруйа хоҥкуйар үрдүк дууп аттыгар
Сытарга дылы дии эһиги оҕоҕут,
Тапталлаах кэргэҥҥит, аһыылаах аҕаҕыт.
Хаар түһэр, хаар түһэн көмнөхтөөн эрэр дии,
Харыстаан, тымныыттан үллүйэн эрэрдии…
Кудрин Архип Георгиевич – Абаҕыынскай (1907 — 1960) Поэт-тылбаасчыт.
1941-1945 сс. сулууспалаабыта. Дьоппуон импиэрийэтин үлтүрүтүүгэ кыттыбыта. «1945 сыллаахха сайын от ыйыгар сулууспалыыр полкабытын кыраныыссаны кэрийтэрэ ый устата ыыппыттара, онно мин ыран, ыалдьан полевой госпитальга киирэн хаалбытым», — диэн ахтара.
Кыайыы андаҕара
Иһит, ийэ дойдум!
Ииппит буойун дьонуҥ
Уоран түспүт
Фашистары
Урусхаллыыр андаҕарын…
Андаҕайабыт:
Эр сүрэҕинэн,
Эн эргиллиэн:
Кэхтэри билбэт
Киил-муос бэйэбит
Өлүү хараҕын
Өтүрү көрүөхпүт,
Өлбөт-өспөт
Өргөстөнүөхпүт!
Андаҕайабыт:
Күнү-ыйы
Көрөн туран,
Күөмчү күүһү
Умса ууран,
Халыҥ тириитин
Хайытыахпыт, —
Хаарыан сирбитин
Харыстыахпыт!
Андааҕайабыт:
Дойду тапталынан,
Дохсун уордайыынан:
Фашист моҕой
Дьааттаах тииһин
Дьоллоох олох,
Көҥүл иһин
Көҥү сынньан
Ылгыахпыт,
Күлгэ-буорга
Ыһыахпыт!
Андаҕайабыт:
Кырдьык үҥүүтүнэн,
Кыайыы үөрүүтүнэн
Илэчийбит
Сидьиҥ бииһин
Ийэ дойду,
Норуот иһин
Сир ийэ иэниттэн
Сиппийиэхпит, эһэн!
Кузьмин Макар Иванович – Макар Хара (1915 — 1981) Поэт, тылбаасчыт Ленинскэй I Прибалтийскай уонна I Белорусскай фроҥҥа хорсуннук сэриилэспитэ. Кыһыл Сулус орденынан, бойобуой медалларынан наҕараадаламмыта. Лейтенант званиелаах 1945 сыллаахха ахсынньыга дойдутугар кэлбитэ.
Санаабар бу киирэн кэлэллэр
Бааттара төһө да өр буоллар,
Ханна да көмүллэ сытталлар,
Үрдүк таас обелиск кылбайан,
Өндөл күөх халлааҥҥа кыырайан,
Суураллан хаалбаттык суруллан,
Ааттара-суоллара ахтыллан,
Мэлдьитин бэрт эдэр саастаахтар,
Бар дьонум сүрэҕэр тыыннаахтар.
Тыыннаахтар ол мыраан анныгар
Оһуохай дьиэрэйэр тойугар,
Тыыннаахтар бу ааҕар хаһыаппар
Тахсыбыт хоһоон да тылыгар.
Кинилэр ааттарын кэриэстиир,
Хаһан да умнуохпут суоҕа диир
Санаабар ол кэлэн иһэллэр,
Санаабар бу киирэн кэлэллэр…
КулачиковСерафим Романович – Эллэй (1904 — 1976) Поэт, тылбаасчыт, публицист
1942 сыллаахха бэс ыйыгар сэриигэ ыҥырыллыбыта.Аналлаах байыаннай үөрэҕи ааһан, старшай сержант буолбута. 22-с армия састаабыгар киирэр туспа минометнай полк минометнай отделениетын наводчигынан Калининскай фроҥҥа сэриилэспитэ. Старай Руссаны босхолооһуҥҥа снаряд дэлби ыстаныытыттан улаханнык эмсэҕэлээбитэ уонна 2-с группалаах инбэлиит буолан, 1944с. дойдутугар төннөн кэлбитэ.
Ийэ сиргэ эргиллии
Төрүөхпүттэн үтүө түүлүм,
Үрдүк үөрүүм, өспөт күнүм,
Төрүөбүт сирим барахсан,
Эйиэхэ кэллим мин ахтан.
Бухатыыр киһи, аал-дууптан
Үрүҥ илгэни ыйыстан,
Уоҕурарын курдук, уолгун
Уоҕурдара уолбат уйгуҥ.
Эн ийэм үүтүн иһэрдэн,
Эстибэт эрчимнээбитиҥ,
Аҕам саламаатын сиэтэн,
Эн өр үйэлээн биэрбитиҥ.
Билиҥҥэ диэри, санаабар,
Эн тиитиҥ төргүү мутугар
Ийэм бигээбит биһигэр
Мин оҕо сааһым бигэнэр.
Биһи төрүт силистэрбит
Эн сыырдаргар сыттахтара –
Тыыннаах эти-хааны биэрбит
Ийэ, аҕа уҥуохтара…
Ол иһин, эт-хаан төрүтүн
Айан биэрбит дойду курдук,
Дьон ахтар эбит өрүүтүн
Төрөөбүт Ийэ дойдутун.
Ийэ сир! Сэрии этиҥэр,
Өлүү өрдүн төлөнүгэр,
Төһө да мин ырааттарбын,
Эн миэхэ чугас буоларыҥ.
Чысхаан тыалыҥ тыаһа миэхэ
Музыка буолан тиийэрэ,
Тыйыс тымныыҥ уора миэхэ
Итии курдук илгийэрэ.
Эмтээн биэриэ – бааһырдахха,
Эдэр сааһы – кырыйдахха
Эргитиэ – диэн эрэнэрим
Мин эйиэхэ, Ийэ сирим.
Төрүөхпүттэн үтүө түүлүм,
Үрдүк үөрүүм, өспөт күнүм,
Төрүөбүт сирим барахсан,
Эйиэхэ кэллим мин ахтан.
Ахтан кэлэн, үөрдүм-көттүм:
Сырдык сыдьаай ньуургун көрдүм,
Төрүт сиргэ төннөн кэлии
Төһө бэрдин мин дьэ биллим,
“Ийэ кыраайга эргилии
Эриэккэһин!” –диэн эттим.
Макаров Гавриил Иванович — Дьуон Дьаҥылы (1914 — 1956) Поэт, тылбаасчыт.
94-с дивизия 152-с стрелковай полкатыгар 8-с ротатыгар сулууспалаабыта. 1943 с. Дьоппуон импиэрийэтин утары сэриигэ кыттыбыта. 1946 сыллаахха дойдутугар эргиллибитэ.
Хаһан сэрии бүттэҕинэ
Уулуссаны ортотунан,
Ураа ыллыы турбутунан,
Массыынанан биһиэннэрэ
Манна сүүрдэн кэлиэхтэрэ, —
Хаһан сэрии бүттэҕинэ,
Өстөөх күллүүн көттөҕүнэ.
Хоттуус, былаат эһиллэҥнии,
Тайах өрүтэ күөрэҥнии, уруйдаһа, ураатаһа,
Уураһыахпыт ытамньыһа, —
Хаһан сэрии бүттэҕинэ,
Өстөөх күллүүн көттөҕүнэ.
Улуу ыһыах тардыллыаҕа,
Оонньуу-күлүү салаллыаҕа,
Үүнүү үллүө, төрүөх тахсыа
Үөрэн-көтөн норуот ыллыа, —
Хаһан сэрии бүттэҕинэ,
Өстөөх күллүүн көттөҕүнэ.
Уһун эйэ олоҕуран,
Көҥүл киһи туругуран,
Кыһалҕаны, муҥу умнан,
Олоруохпут уруккунан –
Хаһан сэрии бүттэҕинэ,
Өстөөх күллүүн көттөҕүнэ.
Степан Афанасьевич Саввин – КүнДьирибинэ (1903 — 1970) Поэт, тылбаасчыт, сатирик, үгэһит.
1942-1945 сс. фронт инники кирбиитигэр сэриилэспитэ. 1942 сыллаахха атырдьах ыйыгар Сталинградскай фроҥҥа тиийэн десантнай ротаҕа автоматчигынан сылдьыбыта. Сталинграды көмүскэспитэ. Украина сиринэн Донбасска диэри сэриилэспитэ, Майнштейн танковай корпуһун кытары күөн көрсүһүүгэ кыттан, уопсайа 12010 хонук устата уот холорук ортотугар сылдьан тыыннаах орпута. Ленин, Албан аат III степеннээх уонна «Бочуот Знага» орденнарынан, элбэх медалларынан наҕараадаламмыта.
Кутаа сэрии турдаҕына,
Хотой кыыллыы чаҥыргыаҥ,
Илбис уота умайдаҕына,
Эн эмиэ чабыгырыаҥ.
Сэбиэт иһин сиэттиһиэхпит,
Сэриигэ эмиэ киириэхпит!
Ыстаал үөһэ буулдьаҕын
Ыраастыаҕым, сууйуоҕум,
Убаҕас ыраас арыынан
Уҥуохтаан ууруоҕум,
Батарантаас иһигэр
Баачыканан угуоҕум.
Эрийин ыстаал искин
Испиирэнэн итирдиэм,
Талыы ыстаал бэйэҕин
Таҥаһынан эрийиэм.
Ууруом-сыллыам, биэбэккээм,
Уоскуй, болҕой, бинтиэпкээм!
Биэрэ кыыска иирээхтээн,
Миигин умнуоҥ, мэниктээмэ,
Хааннаах сүрэххин биэрээхтээн,
Хаалыаҥ, быстыаҥ, — диэхтээмэ,
Бэркэ таптыыр биэбэккээм!
Миигин эрэн, бинтиэпкээм!
Соловьев Василий Сергеевич – Болот Боотур (1913 — 1993) Поэт, прозаик, суруйааччы
1942-1945 Калинскай, Псковскай уобаластары босхолоспута. Литваны, Белоруссияны, Польшаны босхолооһун кыырыктаах кыргыһыыларын ортотунан ааспыта. Артиллерист быһыытынан хорсуннук сэриилэспитэ. Албан аат, Аҕа дойду сэриитин II степеннээх уордьаннарынан уонна мэтээллэринэн наҕараадалламмыта.
Саллааттар этибит (поэматтан быһа тардыы) Атаакаҕа
Эҥин ыар элбэхтэн
Сорох мүлчүргэттэр
Харахтан, сүрэхтэн
Хаһан да сүппэттэр.
Мин өрүү өйдүүбүн,
Түүл гынан түһүүбүн
Биир суостаах кимиини,
Биир хааннаах киирсиини.
Тарту куорат таһа..
Тула өстөөх.Тула –
Тула сэрии
Төгүрүктэнии куттала.
Дьыбардаах сарсыарда
Халлааны дьабарда,
Хас да орудие
«Күп» гына сөтөллө
Орулуу, улуйа
Снарядтар көтөллөр.
Онтон сүүс тэргэннэр.
Төлүтэ тэбэннэр,
Фронт соһуйбуттуу,
“һук”… һу-һуу” уһутуу,
Өрүтэ мэҥийдэ,
Уотунан өҕүйдэ.
Сүүс этиҥ сүллүүтэ,
Уот дуксуур ол этэ –
Өстөөх саҕалаата
Артподготовканы.
Күүтэҕин, ол аата,
Аны атааканы.
Сметанин Тимофей Егорович (1919 — 1947) Поэт, прозаик, драматург, публицист, суруйааччы
Армияҕа 1942 сыллаахха ыҥырыллан, 284 минометнай полкаҕа сулууспалаабыта. 1942-1944 сс. Хотугулуу-арҕааҥҥы фроҥҥа сэриилэспитэ. «Бойобуой үтүөлэрин иһин», «Хорсунун иһин» бойобуой медалларынан наҕараадаламмыта. 1944 с. ыараханнык бааһыран төннүбүтэ.
Бухатыыр армия
Эн ньиргиэрдээх тилэҕин тыаһаатар эрэ,-
Өстөөх күүһэ үрэллибитинэн барар,
Эн сууһарыылаах сутуругуҥ күөрэйдэр эрэ ,
Сор-муҥ хара күүһэ сууллубутунан барар.
Түүн, күнүс – куруук эйэ иннэ диэн
Түллэн хамыаҕа эн колоннаҥ.
Мин да уол оҕо буоламмын,
Кыттан хаампытым диэн
Ааспыт бу уоттаах сылларбын
Ахта, киэҥ тутта саныаҕым.
Түннүкпүн аһан оҕом оҕотугар
Көрдөрүөм кыһыл өрүөллэри,
Хаһан эрэ мин даҕаны,
Хотой этим, тукаам, диэҕим.
Бухатыыр армия тимир сэлэтэ
Биһиги дойдубутун көмүскүүр,
Ол иһин, оҕо аймах тэлгэһэҕэ
Эһиги көҥүл көрүлүүргүт,
Аан дойдубут, чуумпу дуолун
Аны сэрии соһуччу аймыа суоҕа,
Бу көстөр күөх долгун хонуубутун
Охсуһуу уоттах тыла салыа суоҕа.
Тобуруокап Петр Николаевич – Бүөтүр Тобуруокап (1917 — 2001) Поэт, суруйааччы
1942-1943 сс. сэриилэспитэ. Сталинград фронугар 298-с дивизия стрелковай полкатыгар бүлүмүөччүттээбитэ. Хабыр хапсыһыыларга биирдэстэригэр ыараханнык бааһырбыта. Госпитальга эмтэнэн, 1943 сыллаахха от ыйыгар доруобуйатын туругунан, армияттан босхоломмута. “Бочуот знага” орденынан уонна “1941-45 сс. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэриигэ үлэҕэ килбиэнин иһин”, “Германияны кыайыы иһин” бойобуой медалларынан наҕараадаламмыта.
Сэриигэ сылдьан…
Күн аайы хаамаҕын
Кынчаал кылаанынан,
Кыргыс толоонунан ааһаҕын
Халбас харатынан…
Мүлчү үктүөҥ –
Бүтүөҥ!
Сүһүөх мөҕүө –
Сүтүөҥ!
Хаҥас атаҕыҥ
Хараҥа иин үөһэ!
Уҥа атаҕыҥ
Уруй-дьол үөһэ!
Өлүүгэ диэритин
Үһүөйэх хардыы!
Дойдугар тиийэриҥ
Тоҕус уон таабырын!
Кэннигэр – бар дьонуҥ
Кэрэммэт алгыһа!
Иннигэр сирдиир дьолуҥ –
Кыайыы чаҕыла!
Тимофеев Степан Иванович (07.01.1921) Поэт, тылбаасыт, суруйааччы
1940 сыллаахха Кыһыл Армия кэккэтигэр ыҥырыллыбыта. Сэрии саҕаланыаєыттан Кыайыы күнэ буолуор диэри сэриилэспитэ. Ленинград геройдуу оборонатын кыттыылааҕа. «Ленинград оборонатын иһин», «Германияны кыайыы иһин» бойобуой медалларынан наҕараадаламмыта.
Эйэ, дьол иһин
Сэрии буолбатын,
Хаан тохтубатын
Сирэм күөх сиргэ.
Өрүү чэлгийэ,
Үүнэ, чэчирии
Турдун күн сирэ.
Суох буоллун сэрии,
Суох буоллун өлүү,
Туругур, Эйэ!
Эйэ!
Эйэ!
Бары сир устун,
Бары дьон, түмсүҥ
Эйэ, дьол иһин.
Кэккэбит хаҥыы,
Кэккэбит үксүү
Туруохтун биһи.
Өрүү үүнэ тур,
Өрөгөйдүү тур,
Эйэ дьыалата,
Дьолу көмүскүүр
Боростуой дьоммут
Бука-барыта!
Эрэл санаанан,
Эрчим хаамыынан
Баран иһиэҕиҥ.
Суолбутун ыйар,
Сырдата тыгар
Кремль биһиэхэ.
Суох буоллун сэрии,
Суох буоллун өлүү.
Туругур, Эйэ!
Эйэ!
Эйэ!
Эртюков Иннокентий Илларионович (1916 — 1991) Поэт, тылбаасчыт, журналист, очеркист, суруйааччы
Эдэркээн учуутал 1942 сыллаахха ыҥырыллыбыта уонна сэрии бүтүөр диэри фроннарга сылдьыбыта. 216-с гвардейскай пушечнай артиллерийскай полк састаабыгар киирэн, старшай радист-телеграфист быһыытынан I, II, III, IV Украинскай, Воронежскай, Карельскай фроҥҥа сэриилэспитэ. Румынияны, Болгарияны, Венгрияны уонна Австрияны босхолоспута.
Сэрии сыл хайа эрэ ыйын
Хаһыс эрэ күнүгэр
Өлбүтэ саха уола буойун
Украина үрдэлигэр.
Кини өлөн эрэр хараҕар
Сирэ иҥнэс гыннаҕа,
Аан дойдута мөҥүүк тураҕас
Ат араҕаһа буоллаҕа.
Мөҥүүк атыттан охтон иһэн
Көрбүтэ буолуо кини
Ыраах саҕаттан тахсан иһэр
Бүгүҥҥү үтүө күнү.
Өссө кини чахчы көрдөҕө
Түптэлээх сайылыгын,
Иһиттэҕэ: Оҕом кэлиэҕэ, —
Ийэккэтин саҥатын.
Кини мичээрэ – сир симэҕэр.
Саҥата – тыа иһигэр
Ыллыыр сааскы чыычаах тойугар
Илэ-чахчы иһиллэр.
Гаврил Григорьевич Вешников – Баал Хабырыыс (1918 — 1969) Поэт, суруйааччы. Аҕа дойдуну өстөөхтөн хорсуннук көмүскээбит буойун суруйааччы.
Өлбөт мэҥэ
Ийэ сир, көҥүл иннэ диэн
Олохпут уордаах охсуһуу.
Итинник эбээт, сэгэриэм,
Окко түспүт оҥоһуу.
Сүрэхпит ыалдьа санаабат
Тимир буулдьа ардаҕын.
Үйэ биһиэхэ анаата
Саллаат тыйыс дьылҕатын.
Үрдүк өһүөнтэн, өстөн
Олоххо таптал улаатар,
Охсуһууттан эрэ көстөр
Кылбайар кырдьык ырааһа.
Ол иһин, кэскил иннэ диэн –
Олохпут уордаах охсуһуу.
Итинник эбээт, сэгэриэм,
Окко түспүт оҥоһуу.
Гаврил Дмитриевич Ефимов (1920-2000) Поэт, суруйааччы, учуутал
1942с. бэс ыйыгар ыҥырыллыбыта, 20-с хайыһар биригээдэтин 360-с СП састаабыгар сэриилэспитэ, бааһырыытынан 1944с. эргиллибитэ. “Хорсунун иһин” мэтээллээх. “Кыһыл сулус” орден кавалера.
Сэрии уотугар хас да сыл сылдьан
Саллаат ыар кэмнэри көрбүтэ.
Суумкатын сүгэн, сулуһун анньан,
Дьиэтигэр бу төннөн испитэ.
Төрөөбүт сирэ, олорбут дьиэтэ,
Иннигэр элэҥнээн көһүннэ.
Сүрэҕэ күүскэ тиҥиргии тэптэ,
Ыар, күүстээх ахтылҕан билиннэ.
Халҕаны аһан дьиэтигэр киирдэ,
Кырдьаҕас ийэтэ билбэтэ.
Кэпсээниҥ тукаам, ким, хайа этиҥ
Хантан бу айаннаан иһэҕин.
«Оо, ийээ!!!»- диэтэ — «Эн уолуҥ этим,
Дьиэбэр бу эргиллэн кэллим.
Кыа-хааннаах сэрии уотуттан ордон
Төрөөбүт алааспын дьэ буллум».
«Оо, бу мин дьолбун, көмүс оҕобун
Көрөр да кэмнэрдээх эбиппин».
Үрдүгэр түһэн уолун уураата
Үөрүүттэн долгуйан ытаата.
Төрөөбүт дьиэтэ үөрүүнэн туолла
Күн — күлүмнэс күн көрдө.
Ыллыаҕыҥ герой саллаат туһунан
Күн ийэ тапталын туһунан
